თეკლე ბადრიშვილი
შუაფხო

თეკლე შუაფხოდან გახლავთ, რომელიც მთიანი ფშავის სოფელია. ის ცნობილი ხევისბერის ქალიშვილია და ამიტომაც ის ადგილობრივი ადათების საუკეთესო მცოდნეა.

 

თავისი მაღალი და თხელი აღნაგობის მიუხედავად ის ბევრ დროს ატარებს საქონელთან და ასევე წიგნებთან. მას ჰყავს ხუთი და და ერთი ძმა. ''ჩემ დებისგან განსხვავებით, მე ყველაზე უფრო უცნაური ვარ. მათ შრომა უყვართ, მე კი წიგნები,'' აცხადებს თეკლე.

 

რამდენიმე წლის წინ ოცდაშვიდივე ძროხა ავადმყოფობამ სულ დაუხოცა და იმედი აქვს რომ მალე კვლავ ეყოლება ნახირი.


საკუთარ ასაკზე კი ამბობს: ''მე ოთხმოცდახუთი წლისა ვარ, ოთხმოცდახუთის! გადაამრავლეთ ახლა წლის 12 თვე 85-ზე და მიხვდებით! მაგრამ იცით, როდესაც ჩემი სოფლის ქუჩებს ვავლებ თვალს, ისეთი გრძნობა მეუფლება, თითქოს გუშინ ვიყავი ბავშვი. ეს არის ჩვენი წუთისოფელი.''  

მთიბელ მთიბელს გაზძახოდა, გვრინი
+ სიმღერის შესახებ

This is a gvrini1 from Pshavi.

 

To hear other gvrinis, visit the page of Gogale Arabuli.

 

1The gvrini is a lament from Pshavi and Khevsureti, traditionally sung by men while haying to commemorate the souls of the dead.  George Charachidze talks about the gvrini in his 1968 book, Le système religieux de la Géorgie païenne: analyse structurale d’une civilization, and the following explanation is based on his writing:

 

Traditionally during a funerary ceremony in Khevsureti or Pshavi a woman is possessed by the dead soul and becomes an oracle through which the soul communicates with the living.  The ensuing lament that the soul communicates through the oracle is silently memorized by the men in attendance, who are not allowed to vocally mourn in any way during the ceremony.  Before the men go out to the fields on the first haying day of the year, a feast is held in the name of the most recently deceased. Only after this ritual feast occurs and only under the supervision of the mountain priest are the men allowed to bring their scythe into contact with the grass.  The Khevsurs and Pshavs believed that the afterlife was under the ground, and therefore that the motion of swinging the scythe close to the ground to cut grass was symbolically entwined with the Land of the Dead.  As the men began to mow on the first haying day of the year, they sang the gvrini that the dead soul communicated to them at his funeral. Through this lament they paid homage to the souls of the dead.

+ ლირიკა

მთიბელ მთიბელს გაზძახოდა, გვრინი

 

მთიბელი მთიბელს გაზძახოდაე

ყვარის თავიდან ბაჩნის თავსაე

თიბდა და თიბდა ბაჩანაი

მთელი სხეული ილღვეოდაე

სადილობამდე ბაჩანასაე

შვიდნი თივანი გაეთიბნე

ფშაური
+ სიმღერის შესახებ

+ ლირიკა

ფშაური

 

ცამ დაიხურა პირბადე

მთებმა დახუჭეს თვალები

აღარ შფოთობენ საფლავში

გმირ თოფლისფერი თვალები

 

ქარი ქვითინებს ღრუბელთაც

ზარი თქვეს შესაზარები

გული ვერ მაუფხანია

ცრემლი სდის ალაზნიანი

გაჯავრდა ცას ემუქრება

ღრმა ღელე წყარო ფშიანი

ხატებზე
+ სიმღერის შესახებ

ტექსტი: მარიამი წიკლაური

 

სიმღერა ციხე-გორა ხატზე. 

 

Tek'le sings verses she remembers from the writing of Mariam Ts'ik'lauri, about the mountain shrine of Tsikhe-Gora in Pshavi.  It is the clannic sanctuary of the Udzilauri Family, devoted to K'op'ala.1

 

1K'op'ala refers to a legendary supernatural being worshipped by Khevsurs and Pshavs, who each have a sanctuary in his name (K'arati's Cross in Khevsureti and Tsikhe-Gora in Pshavi). The highlanders especially revered K'op'ala for fighting off evil spirits and helping captive souls find their rightful places in the afterlife. A festival held every July, K'op'aloba involves feasts and a horserace (doghi), complex rituals enacted by the living for the dead relatives of their clan, to ensure the welcoming of deceased souls into their designated positions.

+ ლირიკა

There is no English translation available for this song. If you are able to provide one, please include it in an email to aurelia@tsutisopeli.com and we will update the page.

 

ხატებზე

ტექსტი: მარიამ წილაური

 

მარჯვნივ გზა მიდის საუფლოს

სალოცავების ჯერია

ციხე-გორს გალობს ბულბული

ყუჩად უსმენენ მთანია

 

ვისაც ეგ მადლი აკლია

მისი ცხოვრება მადლია

ვისაც აქვს მისი ყოფნა კი

მარადისობის ჟამია

ბიჭურ ბადრიშვილის ლექსი
+ სიმღერის შესახებ

Tek’le sings verses she remembers from the writings of her father, Bich’ur Badrishvili, a mountain priest in Pshavi.  

 

These verses are about his sixth child, a long-awaited son born after five daughters.

+ ლირიკა

There is no English translation available for this song. If you are able to provide one, please include it in an email to aurelia@tsutisopeli.com and we will udpate the page.

 

ბიჭურ ბადრიშვილის ლექსი

ტექსტი: ბიჭურ ბადრიშვილი

 

გენაცვლოს თავის მშობელი

მამა იტირე ირაო

ორნივ ბაკ-ფარეხს ვაკეთებთ

მოიდა შაბათ კვირაო

 

მენა ვარ ორმოცდახუთის

შენ კი ექვსისა ირაო

სად როდის წამომესწრები

დღე ღამე იმას ვგმინავო

 

მე ვეხვეწები უფალსა

სილაღით მომცას ბინაო

ბოლოს არ ითქვას ჩემზედა

სადაურია ვინაო

ძველი ფშაური დატირება
+ სიმღერის შესახებ

ძველი ფშაური დატირება.

+ ლირიკა

There is no English translation available for this song. If you are able to provide one, please include it in an email to aurelia@tsutisopeli.com and we will udpate the page.

 

ძველი ფშაური დატირება

 

მოვიდა მზე და მოვჰყევ მენცა

დედაო განა დედამთილო

ადგილს მიქებდენ შენ შვილს არა

 

მე შენ შვილ უფრო მამეწონა

აბა სადა გყავ ლამაზ შვილი

ცხენ უნაგირი ჩავაბარო

ღმერთმა მშვიდობას მააჴმაროს

ნინო ცაბაურაშვილის დატირება
+ სიმღერის შესახებ

ფშაური დატირება.

+ ლირიკა

ნინო ცაბაურაშვილის დატირება

 

ბიჭურო კლდეთავს გადავხედე

შენ ბაკ-ფარეხს ფერი ახჴდომიყო

ძროხები მწველავს კითხულობდენ