სოფია კახაბრიშვილი
ნორიო

სოფია 1942 წელსაა დაბადებული. ის სოფელ მარტყოფში ცნობილი მომღერლის გურამ კახაბრიშვილის ძმისშვილია. სოფიამ ბევრი სიმღერა სწორედ საყვარელი ბიძისგან ისწავლა. მისი სოფელი არაერთ ეკლესიას მოითვლის, მათ შორის ყველაზე ცნობილია ღვთაების მონასტერი, რომელიც სოფლის ჩრდილოეთში მდებარე მთაზე არის გაშენებული. 

ბალადა ქართველზე
+ სიმღერის შესახებ

ტექსტი: ოთარ კუპრავა.

 

+ ლირიკა

ბალადა ქართველზე

ტექსტი: ოთარ კუპრავა

 

ასე ამბობდა ქართველი

სპარსეთში დატყვევებული

რაც უნდა მტანჯოთ მაწამოთ

მაინც ვიქნები ქართველი

მშობელს მოსტაცეს მკერდიდან

ვინ გაუწევდა მშობლობას

გულში ვარამი მოგროვდა

/ვერ აიტანა ობლობა/

 

უარყავ ქართველობაო

შახს ისი ებრძანებია

დაადეს მძიმე ბორკილი

არ დაიგმინა ზვიადმა

ქართველ კაცობას ქართველი

ან როგორ დაივიწყებდა

სული მზესავით ნათელი

/მშობელ მთებისკენ იწევდა/

 

ორივე თვალი დასთხარეს

მკლავიც მოჰკვეთეს მარჯვენა

შუბით მიაკრეს კედელზე

არ უწყევლია გაჩენა

ძარღვში კვლავს სისხლი უჩქეფდა

და საქართველოს ნათელი

კვდებოდა გაიძახოდა

/მე ქართველი ვარ ქართველი/

 

გაწამებულის საფლავზე

ხე აღიმართა მაღალი

მისი ტოტების შრიალში

ისმოდა ვაჟის ღაღადი

ბოღმით აღივსნეს სპარსელნი

რა სასწაული ხდებაო

აქ როგორ უნდა იხაროს

/ქართველის ძვლებზე ხემაო/

 

ასჯერ მოსჭრეს და ასჯერვე

ახლად დაჩარდილა მთა-ველი

და შრიალებდა ამაყად

/მე ქართველი ვარ, ქართველი/

ცხრა ძმა ხერხეულიძე
+ სიმღერის შესახებ

During the 1625 Battle of Marabda against the Iranian army, nine Georgian brothers died alongside their sister and mother defending the homeland. 

 

This song is based on a poem by Lado Asatiani called ''Tskhra Dzma Kherkheulidze,'' or Nine Brothers Kherkheulidze.   

 

To hear another version of this song, visit the page of Gogia Todadze & Valo Shinjik'ashvili.

 

Below is a translation of Lado Asatiani's poem ''The Nine Kherkheulidze Brothers'' which explains more of the story behind the song that Sopia sings.  This translation is from page 178 of Venera Urushadze's ''Anthony of Georgian Anthology'' published in 1958:

 

The Nine Kherkheulidze Brothers

 

 Nine brothers lived and toiled together.

They ploughed and sowed on field and plain.

Where'er they worked the fields were blessed

With fragrant hay and golden grain.

And now upon that very field

The brothers come to fight the foe.

Dawn, creeping from the eastern sky,

Lights up Marabda field, and lo!

Shields, banners, swords, the cross gleam in

The sun's first rays. The trumpets blow!

The Georgians forward rush with cries:

"For Kartli, strike! Down with the foe!"

A living mass of fire and steel

 

Rolls on the field. Foremost of all

The brothers fight, devoid of fear,

And stand together like a wall.

They watch the youngest of the nine

To see that he fall not behind.

Though very young, his every blow

Cleaves through a helmet swift as wind,

The sword grows redder, death-shots pour,

The earth with mortal clay is spread.

The field once golden now runs red

With the blood of a myriad dead.

The enemy breaks through... Soon four

Of the brothers sink on the ground.

A horseman bearing Georgia's flag

Rides quick away for the hills bound.

The roaring mass of fire and steel

Is hushed and scattered on the field.

The sun's last rays now gleam on cold

Dead eyes and broken limb and shield.

The scythe of death a harvest reaps

Of men who died for their country;

Their names, not born to die, will live,

Their souls will light the heavens high.

+ ლირიკა

ცხრა ძმა ხერხეულიძე

 

ეს აფრენილი ფაფარი

თუ მშობლიური ნისლია

ვისია ცხრა ბედაური

ცხრა დარახტული ვისია

 

საით წავიდნენ რა იქნენ

რათ მიატოვეს რაშები

მხედრევო ასე უწყალოდ

რათ მიატოვეთ რაშები

რაშები თამაშ-თამაშად

ბრძოლებში ნათამაშევი

 

ერთი მათგანი დაჭრილი

დროშას უბეში მალავდა

/იწვა სისხლისგან დაცლილი

კურთხეულ იყოს მარადა/

ქართველი დედა
+ სიმღერის შესახებ

During the 1625 Battle of Marabda against the Iranian army, nine Georgian brothers died alongside their sister and mother defending the homeland.  This battle followed after the Battle of Mart’qopi in the same year.  

 

This ballad is based on the poem ''Kartveli Deda'' (''Georgian Mother'') by Simon Chikovani (1902-1966).

+ ლირიკა

ქართველი დედა

ტექსტი: სიმონ ჩიქოვანი

 

ცხრა ძე ჰყავდა ცხრა ვაჟკაცი დედას

შეჯაჭვული ხმლით და მუზარადით

ქართლის დროშა დაულოცა მხედარს

როს დაგვესხა მტერი მუხანათი

 

შეჯირითდნენ გულადები ცეცხლში

ჩაინერგეს მხოლოდ ვაჟკაცობა

ამხნევებდათ საქართველოს ეშხი

თვითვეულმა ხმალი გააცოფა

 

დასცხეთ ბიჭო არ შეირთეს დარი

დედა დახვდათ მკლავის ანაბარა

მედროშე შვილს შეაშველა ლოცვა

მომდევნო ძეს დროშა ჩააბარა

 

დასცხეთ ბიჭო თმები განიძარცვა

თავდადებით აქეზებდა მხედართ

ცხრა მარჯვენამ დროშა გადინაცვლა

დაუხრელად დაუბრუნდა დედას

ცხრა მარჯვენით ტყვიამ გაუარა

არც ერთია დაუბრუნდა დედას