მოგვმართეთ

 

   ჩვენ მივესალმებით

       უკუკავშირსა და

  შესწორებებს გვერდზე

  მოცემულ ისტორიებსა

       და თარგმანთან

        დაკავშირებით.

 

                 * * *

  aurelia@tsutisopeli.com

 facebook.com/tsutisopeli

 

 

შემოწირულობა

 

 თუ თქვენ მოგწონთ რასაც

ხედავთ და გესმით, გაიღეთ

    შემოწირულობა. ყველა

       შემოსული სახსრები

    პირდაპირ მოხმარდება

      საიტის მომსახურებას.


       

 

 

 

 

ანსამბლი კასლეთილა
უდაბნო

ანსამბლი ''კასლეთილა'' აზერბაიჯანთან მოსაზღვრე სულ 180 მოსახლისგან შემდგარი სოფელ უდაბნოს სვან ქალთა ანსამბლია. კავკასიონის ამ მაღალმთიანი რეგიონიდან ''კასლეთილას'' წევრები ერთმა უჩვეულო ამბავმა შეკრიბა.

სვანეთში 1987 წლის 9 იანვარს დილით, ოთხ დღე-ღამიანი დიდთოვლობის შემდეგ ისეთი დიდი თოვლი იყო, რომ მოსახლეობას მხოლოდ გათხრილი გვირაბების საშუალებით შეეძლო ერთმანეთთან დაკავშირება. ამ დროს ზვავიც ჩამოწვა და ბევრიც დაიღუპა. ყველაზე დაზარალებული სოფლების მოსახლეობა კი გადმოყვანილი იქნა დაბლობში.

 

დღეს, ამ 10 წევრისგან შემდგარი ქალთა ჯგუფის ხელმძღვანელი ფიქრია მარგიანია. თავისი სიმღერებით ეს ჯგუფი უჩვეულო სინატიფითა და გამბედაობით ინახავს სვანურ ტრადიციებს მათთვის საცხოვრებლად ამ უჩვეულო გარემო პირობებში.

 

სვანურ ენაზე სხვა სიმღერების  მოსასმენად, ესტუმრეთ ფირცხელანეების საოჯახო ანსამბლის და დათო ნავერიანი & მათე ფიცხელავას პროფილს.

კასლეთილა
+ სიმღერის შესახებ

There is no Georgian or English translation available for this song. If you are able to provide one, please include it in an email to aurelia@tsutisopeli.com and we will update the page.

+ ლირიკა

კასლეთილა

 

რერო ი დეცემ ამტყვასგ უსკვრიშ ზურალ

რერა ი რაშარერა

რერო ი ხილზიგალეღვ კასლეტილას

რერო ი ლაზგას ჯუღან შარბიანშა

რერო ი ქორ მურყვამ ჯიგ დადიანშა

რერო ი ძღვიდ ჯიცხიპდა შარბიანშა

რერო ი იმ ლაჯსერნეხ კახიანშა

რერო ი ლაჴან მჴნიდ ღვაშარ სგა ჯიბხ

რერო ი მუჰუნწშიდ მალულდ ჯეყად

რერო ი მცხალიდღალ რაჭულდ ჯეყადხ

რერო ი რაშარერა, რერო ი რაშარერა…

მირანგულა
+ სიმღერის შესახებ

The explanation of the Svan song Mirangula below comes from the liner notes of Riho Ensemble's album, Vocal Polyphonies From Svaneti, by Frank Kane and Joseph Jordania:

 

''The story of Mirangula is very well known in Svaneti. Mirangula was a young man (in some versions a woman) whose father was killed by North Caucasians. Mirangula went to seek revenge and was badly wounded but still managed to return home. Mirangula’s mother prepared a feast to celebrate his avenging of his father’s murder. But by the time the feast was ready, Mirangula had died of his wounds. His mother did not announce the bad news until the feast was underway. The song is told from the mother’s standpoint and accompanied by the chuniri and changi.''

 

To hear an instrumental version of this song, visit the page of the Pirtskhelani Family Ensemble.

+ ლირიკა

მირანგულა

 

დედეშ დედეშ მირანგულა, დედეშ ვოი დედეშ

დედეს ისგვამ სიგარ ხორდას ვოი დედეშ

 

ჟიუ ხოგენა მურყვამთეჟი ჰო

სადილ კახშამს მურყვამდ ჯიჴდახ

 

ვოი ლეშხიიაქ ჯ’მშიშ ლადეღ’

მირანგულა დესა ესხვიდ

ირინოლა
+ სიმღერის შესახებ

This Svan widow's ballad was first collected in 1960 in Pari (Mest’ia) by Grigol Chkhik’vadze.

 

+ ლირიკა

ირინოლა

 

ირინოლა მარინოლა დედე მარინოლაი

იმთესღრდას სი ლმქადვნე დედე მარინოლაი

 

ლაჩქურ მეჩდე ლამთილათე დედე მარინოლაი

ირინოლა მარინოლა დედე მარინოლაი

 

ჰაგრუშ მეშდე ლამთილართე დედე მარინოლა

ირინოლა მარინოლა დედე მარინოლაი

 

ირინოლა ორუ დიელოდა მარინოლა

იმთე ესღრდას, ორუ დიელოდა სი ლამქადნე

დიაშ დარჯლ
+ სიმღერის შესახებ

სვანური დატირება.

+ ლირიკა

დიაშ დარჯლ

 

დიაშ დარჯლ იმთე აჩად

ვოი დარჯლ, დიაშ დარჯლ

დიაშ დარჯლ იმთე აჩად

 

ლანყავს მიხალ დესა არი

დიაშ დარჯლ იმთე აჩად

ლილე
+ სიმღერის შესახებ

Lile is the ancient Svan word for the Sun God.  This song is thought to be one of the oldest songs from the highland of Svaneti.

 

This song explanation comes from the liner notes of Riho Ensemble's album, Vocal Polyphonies From Svaneti, by Frank Kane and Joseph Jordania:

 

''The song is dedicated to the sun and has some interesting parallels with folk songs of the mountain dwellers of the Balkan peninsula. The meter of the song is variable. Lile is mostly known as a song only, although versions with round dances also exist. Ritual songs such as Lile often have very long texts which were probably improvised and used to comment on the action in progress during the rituals (e.g. preparation of animal sacrifices).''

 

To hear an instrumental version of this song, visit the page of Pirtskhelani Family Ensemble.

 

+ ლირიკა

ლილე

 

ო ლილე ო ისგვამი დიდაბიო

რილიგვა შილედა ი

ოდი ო, ლილე

 

ი შაიდი ოი ლილე ვა

ოქვრაში სამკალიო დიდაბი

შილედა ი ოდი ო, ლილე

 

ი შაიდი ოი ლილე ვა

დიდაბი დიდაბიო

ხოშაამაა ღერბაცაი

 

ო ლი ო, ლილე ო

თამარ დედფალ
+ სიმღერის შესახებ

This is a Svan round dance song about Tamar of Georgia1.  The text refers to a visit of the Queen's to the highland of Svaneti - the text salutes her troops' victory over the invading Turks.

 

1Tamar reigned as queen of the country from 1184-1213 during Georgia's Golden Age. She was so beloved that Georgians refer to her to this day as ''Tamar Mepe'' or King Tamar.  She remains a very important cultural symbol, and has been canonized by the Georgian Orthodox Church as Holy Righteous King Tamar. 

+ ლირიკა

თამარ დედფალ

 

შაი რადა თამარ დედფალ თათრიშ მეშიალ

შაირა რერა ორერა

შაი რადა აბჯარ ასხმულ ისგუ ლაშგAრ

შაირა რერა ორერა

შაი რადა ლატფAრს ანღრი ლამშვენათე

შაირა რერა ორერა, შაი

 

რილიორუდელაივო

თამარ დედიფალ იო ი ვო

ი ვო ია, იხეშიალ ივო

თათრიშა აი

ვოიდაი ლაშგAრ ო

 

თამარა ღვივო

დედფალა, ვოია იმივო სგვეჯი

დაი ვოი რერო სგვეჯი დაი

ვოი ამივო სგვეჯი

დაი თამარა დედფალა

/ვოი ამივო სგვეჯი და/

 

დაი თხუმ ასად ჯაიგანდა

ვოსურირო ჩია დაი

 

ვორიადელა თამარ დედფალ თაიამარე

ვორიადელა ვორგელშინა თაიამარე

ვორიადელა ჩიდმაჩენე თაიამარე

ვორიადელა ჩაჟილდ ჯირდა თაიამარე

ვორიადელა ქვიშმიშ ფერიშ თაიამარე

ვორიადელა ჰუნგრილდ ჯიგდა თაიამარე

ვორიადელა შინ ოქრაში თაიამარე

 

დელასო დელიასავოდა და

ოდელას დელასავოდა და

 

ვოისა რაშა რამაიდა

ვოისა რაშა რამაიდა, ჰო

მურზა ი ბექზილ
+ სიმღერის შესახებ

This song is about Murza and Bekzil, two Svan heroes. 

 

The following explanation comes from the liner notes of Riho Ensemble's album, Vocal Polyphonies From Svaneti, by Frank Kane and Joseph Jordania:

 

''This is a heroic soldiers’ round dance and song. The Svans sometimes fought battles with their northern neighbours, the Balkarians. The Balkarians became Muslims in the 17-18th centuries and adopted a Turkic language to replace their original Caucasian language. Despite these facts, Svan and Balkarian cultures have many similarities, including polyphonic singing. Many Balkarian names are of Svan or Rachan origin (Racha is another region of Georgia), and they often refer to each other as relatives. This song speaks of a military campaign against the Jegam valley in Balkaria. Two brothers, Murza and Bekzil, are the leaders. The full text is somewhat longer.''

+ ლირიკა

მურზა ი ბექზილ

 

მურიზარი ოვოდივოი

ბექ’ზილზილო -- ხასიგურიაო ჰო

 

ოდივო მ’რზაჯივოი ბექ’ზილივო და

რასმაი გენა

 

ვორივო და ხიმარალედ ჩეგამითე ზექა მ’თე

 

ვორივო და ხითიშურედ აფხნეგ მარა

“” მაგჯივოი ნამთიშვ და ბექსოლთანშა

“” ქავხაივოი გენახივო და ზექამ’თე

“” ბაზიშივოი სადგვემივოდა იმეგ გვერა

“” ბაზიშივოი სადგვემივოდა ბაჩარ ჩუქვან

“” ბაზიშივოი ვახშამი ვოდა, იგევ გვერა

“” ბაზიშივოი ვახშამი ვოდა, ბექს’ლ გვიჴდე

“” ბექს’ლ ვოი გვიჴდე ვახშამი ვოდა, ღვაჟაშ თხუმარ

 

ვოიდაი ვორირა რაშა რერა

ვოისა რაშა რამაიდა

ვოისა ვოროდილა რამაიდა ჰო

შაირა მიხეილ ხერგიანზე
+ სიმღერის შესახებ

Mikheil Khergiani (1932-1969) was a legendary Svan mountaineer. He was the most popular sportsman in the former Soviet Union when it came to wall climbing and mastering alpinism.  He created new routes to the peaks in the Caucasus and saved many climber's lives during rescue missions.  He died in a climbing accident in the Italian Alps.

 

The liner notes of Riho Ensemble's album, Vocal Polyphonies From Svaneti, by Frank Kane and Joseph Jordania, also say about this song:

 

"The author of the text is V. Sagliani. The song is striking as an example of creating a song about a contemporary hero using the traditional musical form."

 

To hear other songs about Misha Khergiani, listen to ''Misha Khergianze'' by Dato Naveriani & Mate Pitskhelava and ''K'ojre Makhvshi'' by The Pirtskhelani Family.

+ ლირიკა

შაირა მიხეილ ხერგიანზე

 

შაირა და იმშა ბეთქილ მიხვი მიშას

შაირა რერა ვორერა…

შაირა და კლთხი უშბა ჟი მიკვიშა

შაირა და მეჰად კვარემ მეჰად უჭბა

შაირა და ჩვექს მიგენა კლთხი უშბა

შაირა და ვოი ლეშხიაქ დოლომიტAრ

შაირა და დაგრა მარ ი მი ეჩა ტAრ

შაირა და ჩუხეძგბურიხ თAკვ ი თალAრ

შაირა და ლემესგმაცხიპ მეშხიხ ღალAრ

შაირა და ქ’მრAლს აჰარეხ კოჯაშ დალAრ

შაირა და იმხAნ ანჴAდხ ამჩუ ალAრ

შაირა და ზAრილდ მაქვინდ ლახვბად მიშგუ

შაირა და ჟAხირ ანტიხ მამა მიშგურ

შაირა და იმშა ბეთქილ მიხვი მიშას

შაირა და კ’ლთხი უშბა ჟი მიკვიშა

შაირა რერა ვორერა, შაი

​ყანსავ ყიფიანე
+ სიმღერის შესახებ

An antiphonal Svan round dance song, praising a fighter.

 

 

+ ლირიკა

ყანსავ ყიფიანე

 

ყანსავ ყიფიანე და ყანსავ ყიფიანე (ჰო დიე)

უმცჩაი უდგარე და უმცჩაი უდგარე (ჰო დიე)

 

ხოჩაი ღვაჟარე და ხოჩაი ღვაჯარე (ჰო დიე)

ბალჴას იშიალეხ და ბალჴას იშიანეხ (ჰო დიე)

 

ხოდრაი ღვაჟარე და ხოდრაი ღვაჟარე (ჰო დიე)

ტვიბრას ზ’ზდანდახ და ტვიბრას ზ’ზდანდახ (ჰო დიე)

 

ნამჩა ი თოფარე და ნამჩა ი თოფარე (ჰო დიე)

ბარჯას ჯასდანდახ და ბარჯას ჯასდანდახ (ჰო დიე)

შინა ვორგილი
+ სიმღერის შესახებ

There is no English translation available for this song. If you are able to provide one, include it in an email to aurelia@tsutisopeli.com and we will update the page.

+ ლირიკა

შინა ვორგილი

 

შიშა და გერგილსივო ცხარვაშა

ვო დი ვო ცხარვაშ

 

შიშა და ი სგიმლდივო ჯიშანდა

ვო დი ვო ცხარვაშ

 

შიშა და ი ეჩნარ შივო, მაბზარა

ვო დი ვო ცხარვაშ

 

შინა შედა გეერგილსივო ცხარვაში

ვო დი ვო ცხაივოდა

 

შინა შედა სგიიმლდივო ჯიშანი

ვო დი ვო ცხაივოდა შინა შედა

 

შინა შედა ეჩნოშივო მამზარი

ვო დი ვო ცხაივოდა შინა შედა

 

შინა ვორგილი ვორგილი ვოისა

ვო შინა ვორგეგე

 

ვოისა რერო რამაიდა

ვოისა ვოროდილო რამბაიდა

შაიმადი
+ სიმღერის შესახებ

სვანური საცეკვაო.

+ ლირიკა

შაიმადი

 

შაიმადი შამარერა ვოისა შამარერა

შაირა ვორერა ვოისარერა

მესხური მრავალჟამიერ
+ სიმღერის შესახებ

+ ლირიკა

მესხური მრავალჟამიერ

 

/მრავალჟამიერ, მრავალჟამიერ ქართველნო და

მრავალჟამიერ/

 

/ინებოს ღმერთმა, ინებოს ღმერთმა ქართველნო და

ჩვენი სიცოცხლე/

 

/არა ჩვენგნითა, არა თქვენგნითა ქართველნო და

ღვთის შეწევნითა/

 

მრავალჟამიერ, მრავალჟამიერ ქართველნო და

მრავალჟამიერ