მოგვმართეთ

 

   ჩვენ მივესალმებით

       უკუკავშირსა და

  შესწორებებს გვერდზე

  მოცემულ ისტორიებსა

       და თარგმანთან

        დაკავშირებით.

 

                 * * *

  aurelia@tsutisopeli.com

 facebook.com/tsutisopeli

 

 

შემოწირულობა

 

 თუ თქვენ მოგწონთ რასაც

ხედავთ და გესმით, გაიღეთ

    შემოწირულობა. ყველა

       შემოსული სახსრები

    პირდაპირ მოხმარდება

      საიტის მომსახურებას.


       

 

 

 

 

ანსამბლი ნანინა
თელავი

ანსამბლი ''ნანინა'' ქალთა ჯგუფია, რომელიც 2007 წელს, კახეთის ისტორიულ დედაქალაქ თელავში დაარსდა. ნინო ბაქრაძის ხელმძღვანელობით ამ ანსამბლის რეპერტუარი ენერგიით არის დამუხტული და ეკლექტური. ფოლკლორული მუსიკის ტრადიციის შენარჩუნების მიზნით, ეს შედარებით ახალი ჯგუფი მღერის ახალ და ძველ ხალხურ სიმღერებსაც ახლებური არანჟირებით. 

 

ანსამბლის წევრების ჩაწერისას: მაია ახმეტელი; ნინო ბაქრაძე; ბელა ზურაბიშვილი; ლალისა ბაგაევა; ია ღვინიაშვილი; ქეთი ზარდიაშვილი; ნონა ბურძენიძე; ოლია ჯაჯანაშვილი; ნინო მარკოზაშვილი; მზია მეჭურჭიშვილი; ზიზი მარგალიტაშვილი; იზა ქართველიშვილი

მეფე ერეკლეს დატირება
+ სიმღერის შესახებ

A dirge for King Erek’le II from Kartli who died in 1798.

 

This mourning song commemorates the last King of Georgia before the country was annexed by Russia. 

 

This song was originally collected in the early 20th century by Ia Kargareteli.  

+ ლირიკა

მეფე ერეკლეს დატირება

 

ვერ შეიყვეთა ქართველნო

რკინის შეგატყდათ ხმალია

მოგიკვდათ მეფე ერეკლე

ბაგრატიონთა გვარია

ტირისა ერეკლეს ცოლი

ვაჰ შვილებ თქვენი ბრალია

ადექი მეფევ, ადექი

ნუ დაგვიობლე ყმანია

დაიბარებდი თუშ-ფშავნი

შენი ნაუნჯნი არიან

გადმოვლენ მოგეშველება

იგინიც შენნი ძმანია

კახეთზე
+ სიმღერის შესახებ

This song is based on a poem by Ioseb Noneshvili (1921-1980).  

 

In her book ''An Anthology of Georgian Poetry'', Venera Urushadze writes of Noneshvili that he has ''travelled much and the varied scenes and people he has seen and met are reflected in many of his poems with a simplicity of style and masterly choice of words and expression'' (pg 218).

 

The singing of Ilia Zakaidze, one of Georgia’s most famous 20th century singers, made this song famous.

 

To hear another version of this song, visit the page of Tamuna Beridze.

+ ლირიკა

კახეთზე

 

ცივ-გომბორიდან სიმღერით

სიცოცხლის გადმოსახედი

მოსჩანს იისფერ ღრუბლები

კახეთი, ჩვენი კახეთი, ჰე ჰე ჰე

 

     აი კ’ახეთი, მთებს და ველებზე

     რომ არ ცხრებოდა მტრების თარეში

     თვალ მოციმციმე ქალიშვილები

     ყვავილებივით ჩანან ყანებში

 

ღრუბლებში ამაღლებული

დგას ალავერდის ტაძარი

ფიქრივით მიმოფანტულა

ნანგრევები და ნაცარი, ჰე ჰე ჰე

    

     ნაციხარები ჰყვავის ამიერ

     ათასი წლობით გადაბუგული

     და დარბაისლონ მრავალჟამიერ

     გულიდან გულზე გალობს ბულბული

 

გზებს ზემოთ დიდი მარანი

დაც ული ტყეში ჩარგული

მთელი კვირა რქაწითელს

ქვევრებში გაქვს ჩქაფუნი

 

     ბიჭები უკვე ყურძენს სწურავენ

     ქვევრებში ოქროს შუქი იღვრება

     მოსჩქებს მაჭარი და გულს სწყურია

     შენი სიმღერის შენი დიდება

ვაჟავ სულმნათო
+ სიმღერის შესახებ

სიმღერა ვაჟა-ფშაველაზე.

+ ლირიკა

ვაჟავ სულმნათო

 

ვაჟავ სულმნათო

დღეს მთები აღარ ტირის

/საჯიხვეების თავზე

ირემი ლაღად ყვირის/

 

/დაირაირირარო, დაირაირირარო,

დაირაირირარო რა/

 

ალუდა ლუხუმი

მთიდან დაეშვნენ ბარად

მტერს შეესივნენ დასცხეს

სისხლი წავიდა ღვარად

 

/დაირაირირარო, დაირაირირარო,

დაირაირირარო რა/

 

ვაჟავ სულმნათო

დღეს მთები აღარ ტირის

/საჯიხვეების თავზე

ირემი ლაღად ყვირის/

 

/დაირაირირარო, დაირაირირარო,

დაირაირირარო რა/

თელავზე
+ სიმღერის შესახებ

სიმღერა თელავზე.

 

ტექსტი: ზურა ბეგიაშვილი

მუსიკა: ნონა ბურძენიძე

+ ლირიკა

თელავზე

ტექსტი: ზურა ბეგიაშვილი

მუსიკა: ნონა ბურძენიძე

 

გამოიღვიძე თელავო

გამოაჩინე სარკმელი

/საუკუნეთა მთელავო

ბევრი გაქვს კიდევ სათქმელი/

 

გამოიღვიძე გამოდი

სიტყვა გვითხარი ქართული

/რომ შვილთა შენთა გულები

სიმებში იყო ჩართული/

 

რომ ფიქრი შენთან მოსული

მზის სხივით იქნას ნათელი

/რომ არასოდეს დაკარგო

შენ მოღიღინე ქართველი/

 

ინთება გახდა ქალაქი

შთამომავალის სალხენად

/რომ შენით დიდად ვამაყობ

მიჭირდა ამის გამხელა/

 

გამოიღვიძე თელავო

გამოაჩინე სარკმელი

/საუკუნეთა მთელავო

ქართულად გვითხარ სათქმელი/

ჩვენი მხარე
+ სიმღერის შესახებ

A patriotic song about Georgia.  

 

This song was also sung by the well-known singer Teona Kumsiashvili.

+ ლირიკა

ჩვენი მხარე

 

ჩვენო სამშობლოს მცველებო

წინ კავკასის ტყისაო

ბაღ-ვენახები მორთულო

სიმდიდრევ ჩვენო მხრისაო

 

/გავლაღებულ ვართ სიმღერით

შემყრე შენი ცისაო

ცივი წყარონი შეგვისვამს

ნაჟური შენი კლდისაო/

 

ნიავს გვიგზავნის ხეობა

შენი შრიალა თმისაო

საამო სანახავია

ნავარდი არწივისაო

 

/გვახარებს იალაღები

შენი კლდენი და ფრიალო

შენ სადიდებლად სიმღერა

როგორ არ ავახმიანო/

 

/ჰე ჰეიდა ჰარალე

ჰარალალი ჰარალე/

ბახტრიონიდან გიცქერდი
+ სიმღერის შესახებ

This song, well-known throughout Georgia, was first collected by Ketevan Baishvili in Chabano Village in 1977.

 

+ ლირიკა

ბახტრიონიდან გიცქერდი

 

ბახტრიონიდან გიცქერდი ლამაზო თუშის ქალაო

/მე გული გადაგიშალე შენ სიყვარულსა მალავო/

 

ბახტრიონიდან გიცქერდი გამიათკეცდა სურვილი

/ჩამოვირბინე ხევები ნისლებით ჩამობურული/

 

შენმა ლამაზმა თვალებმა მე გული ამიმღერაო

ბახტრიონიდან დავეშვი როგორაც ეგა ძერაო

გოგონი მე შენს სიყვარულს ვერასდროს დავთმობ ვერაო

 

აის ღრუბლები მიყვარან ოროლაზე რომ დიანო

/ერთმანეთისა შაყრასა ხარობენ მეელიანო/

 

შაიყრებიან ერთადა მანანას ჩამაიყრიანო

/რაც უნდა ბევრი ეცადონ ჩვენ ერთურთს ვერ გაგვყრიანო/

სანამდე ვიარო უშენოდ შარა-ხევს
+ სიმღერის შესახებ

A love song made famous by the singing of Teona Kumsiashvili.

+ ლირიკა

სანამდე ვიარო უშენოდ შარა-ხევს

 

ნეტა შენ შავო არაგვო

აღარც რამე გაქვს სანაღვლო

/უყვარხარ არგვს თეთრასა

არავის დასდევ სამადლოდ/

 

სანამდე ვიარო უშენოდ შარა-ხევს

ერთურთი შორიდან სანამდე ვახედოთ

/შენ სურნელს ინახავს თმები და თითები

შენ ხელს ჩანავლები პერანგის საყელო/

 

წავალ და დავთელავ უშენოდ მაყვლიანს

ნაეკლში ტკივილი ლექსებად მოჟონავს

/წუთ თვალს მაყოლებენ კაცები ავღიად

ქალები ჩუმ-ჩუმად ქოქოლას მაყრიან/

 

წავალ და გამყვება შურიდა ქილიკი

რითმებიც საშენოდ წინდებს ვქსოვ შიბიანს

/მერცხლებმა იციან შენ გზა და ბილიკი

ლექსებს და ოცნებებს აქ სულ სხვა ხიბლი აქვს/

ჰერი ბიჭო, შაირი
+ სიმღერის შესახებ

A joke song about a village matchmaker.  

 

This song was first collected by Nat’o Zumbadze in Qvareli in 1986.

+ ლირიკა

ჰერი ბიჭო, შაირი

 

შაირობა მომინდომეთ შუა გაზაფხულშია

/ეხლა შევიტყობ ყველაფერს ვის რა გიდევთ გულშია/

ჰერი ბიჭო ჰერიო, იმითვინა ვმღერიო

თუ აგრე ვიმხიარულეთ, რაი გადვაკლებს მტერიო

ჰერი ბიჭო, ჰერი, ჰერი, იმითვინა ვმღერიო, ჰე

 

სულ სიბერეს იმიზეზებთ, ხმაში ხრინწი გერევათ

/სიმღერა და ლექსაობა ერთმანეთში გერევათ/

ჰერი ბიჭო ჰერიო…

 

ქალო აქეთ მაიხედე, ქეთო ხარ თუ სავლე ხარო

/შენი მაჭანკლობა მინდა, გული უნდა გაგიხარო/

ჰერი ბიჭო ჰერიო

 

გათხოვება რო მინდოდეს განა ეგრე ძნელია

/მაჭანკლობა დაგიწყია, საქმე გამოგელია/

ჰერი ბიჭო ჰერიო

 

სოფელ-სოფელ სიარულში მთლად დაგესხათ რეტია

ნეტაი სად შაიყარეთ, ემაგდენი ცეტია

ჰერი ბიჭო ჰერიო

ქალს ერთი უნდა უყვარდეს
+ სიმღერის შესახებ

სატრფიალო.

+ ლირიკა

ქალს ერთი უნდა უყვარდეს 

 

ქალს ერთი უნდა უყვარდეს

და არა მთელი ფარაო

/მეც ერთი მიყვარს ამ ქვეყნად

მიყვარს და არცა ვმალაო/

 

შენ დამიტირე ლამაზო

შენი შავისა თვალითა

/თუ ვერა გნახავ დავდნები

როგორც მთის თოვლი ნამითა/

 

დილით მზე ამოსუიყო

შენ ამოუსწარ წინაო

/თუ ჩემი ნდობა არა გაქვს

ნეტავი მაცოდინაო/

 

ქალს ერთი უნდა უყვარდეს

და არა მთელი ფარაო

ლაშქრული
+ სიმღერის შესახებ

+ ლირიკა

ლაშქრული

 

წყალსა მოჰქონდა ნაფოტი

ალვის ხის ჩამონათალი

 

დადექ ნაფოტო მიამბე

სად ვინ რა დაგაბარაო

 

მეგობარი ხომ არ ნახე

ბევრჯერ შენც ნაპირს მდგარაო

 

თუ ნახ ეტყობ არ მიგლოვდა

თვალს ცრემლი ხომ არ ჰყვანაო

 

ლაშქრად წასულ და ძმებთანა

რძალმა რა დაგაბარაო

იმავ მთაზედა
+ სიმღერის შესახებ

This song is based on a longer folk poem, a version of which can be found below.

 

The following poem is taking from ''Violet on the Mountain: An Anthology of Georgian Folk Poetry,'' translated and edited by Kevin Tuite. For access to the entire anthology which is in two PDFs, click here (part I) and  here (part II).

 

Violet On The Mountain

 

Violet on the mountain, on the snowy mountain,

I planted a violet, up came a rose,

Violets to my ankles, roses to my neck,

A herd of deer came over this way.

May they graze freely, but trample them not.

The groom went out with his father-in-law,

They met on the mountain a large-antlered buck.

The son-in-law shot — he killed the buck.

The father-in-law shot — he killed the groom.

— ''Barbara, my child, what can I tell you?

I killed your husband, don’t kill yourself.'' 

— ''May you, my father, my father so noble

Never find rest from the sin you have done.

When I asked to marry, you would not let me,

Now I am married — you killed my husband.''

Give me a hatchet, to cut me a path,

Give me a candle, to light me the way!

— Go up the valley and go down the valley

There you will find the one you had loved.

I went up the valley and went down the valley

And there I found him, the one I had loved.

A raven perched on him, tore at his eyes . . .

— Scram, raven, scram, insatiable one!

Tear not his eyes:

There was a time he saw me with them.

A raven perched on him, tore at his arms . . .

— Scram, raven, scram, insatiable one!

Tear not his arms:

There was a time he embraced me with them.

A raven perched on him, tore at his lips . . .

— Scram, raven, scram, insatiable one!

Tear not his lips:

There was a time he kissed me with them

 

The following explanation is also taken from ''Violet on the Mountain: An Anthology of Georgian Folk Poetry,'' page 135, translated and edited by Kevin Tuite:

 

''In the exagamous and virilocal societies of the South Caucasus, a young woman traditionally left her village in order to marry. At the same time, outsiders were regarded with a measure of suspicion, and consent to marriage was only obtained from the woman's parents after lengthy negotiations and the exchanges of gifts. One way out of this predicament was marriage by abduction, and in fact this was once a common occurrence in the Caucasus.  In most cases, the ''abduction'' was agreed to in advance by both families. Still, the form, if not the spirit, of the practice had to be observed, and a squad of the groom's friends (maq'rebi) were dispatched to the bride's village to escort her to the church.  Along the way, the maq'rebi shouted and fired their rifles into the air, a vestige of their original function.  In the event of an actual hostile abduction, the male relatives of the captured bride were expected to take up arms and fight to get her back.  The killing of the newly-married young man by his father-in-law in the poem harks back to this practice. But the bride, who no longer wants to be treated as her father's cattel, protests her predicament.  The opening of the poem, I believe, tells the same story in symbolic language.  Evidence from other texts shows that the violet has female connotations, and the rose is its masculine counterpart.  The parents sow a violet (the bride, their offspring), but a rose (the groom) appears. The male deer represents the bride's father; she implores him not to trample her beloved, the rose.''

+ ლირიკა

იმავ მთაზედა

 

იმავ მთაზედა ვარალო, იმავ მთაზედა-ო

იმავ მთაზედა ვარალო, თოვლიანზედა-ო

 

ია დავთესე ვარალო, ია დავთესე-ო

ია დავთესე ვარალო, ვარდი მოსულა-ო

 

ია კოჭამდის ვარალო, ია კოჭამდიის-ო

ია კოჭამდის ვარალო, ვარდი მუხლამდის-ო

 

ირმისა ჯოგი ვარალო, ირმისა ჯოგი-ო

ირმისა ჯოგი ვარალო, შემოჩვეულა-ო

 

ნეტავ ეძოვათ ვარალო, ნეტავ ეძოვათ-ო

ნეტავ ეძოვათ ვარალო, არ გაეთელათ-ო